غزل امروز

 ...بی شک هرگاه نزد هر ایرانی نام غزل برده شود فورا از سعدی وحافظ شیراز یاد می شود وغزل به این دونام بزرگ مدیون بوده وهست. اما غزل سالها قبل از این دودرآثار شهید بلخی و رابعه بنت کعب نیز دیده می شود،پس از اینان نیز درسیرتاریخی خودهمواره ازنظر محتوی،پیام و...دستخوش تحول بوده است اماهمواره  بعنوان شیوا وشیرین ترین قالب شعرفارسی مطرح بوده وخواهد بود. دراین مقاله سعی برآن است که به اجمال غزل معاصروسیرتحول آنرا از دهه چهل به بعد مورد بررسی اجمالی قراردهیم .قابل ذکر است که جهت پرهیز از اطاله کلام ازابتدا باضرب آهنگ تندتری غزل دهه 40تا70 راآنهم درحد چهره های شاخص آن برهه ها بصورت گذرا اشاره نموده وسپس آثار شعرای مطرح   دهه جاری رامفصلا بررسی خواهیم نمود . نکته دیگرآنکه باید توجه داشت که ریشه غزل امروزرا باید درآثارایرج میرزا وحتی قبل ازآن جستجونمود که چون بنا براختصار است ازذکر آن دوره ها خودداری می شود.

در بخش نخست این نوشتارغزل معاصررا از دهه چهل تاپایان جنگ تحمیلی را گذرا به نقد می نشینیم ودر قسمت بعد روند پیدایش غزل پست مدرن ومولفه های آنرا به اختصاربررسی خواهیم نمود.

بخش نخست:                                                                              

حسین منزوی در سال1350 مجموعه "حنجره زخمی تغزل" رابه چاپ رساند دراین مجموعه ،غزلهایی نظیر"دریای شورانگیز چشمانت..."هرچند بسیار کم تعداد،خبرازتغییری عمده در غزل فارسی می دادند.تغییری که شاید تجربه های     ایرج میرزا وعشقی     برای تلفیق زبان ودغدغه های نوبا حفظ قالب وصنایع ادبی ،بدون غلتیدن درورطه ی ژورنالیست را میتوانست به کمال برساند.

زبان منزوی هرچند امروزی است اما صلابت خاصی داردکه ترکیب آن با محتوی عاشقانه غزل ها،پارادوکس دلچسبی راسبب می شود.اما جدا ازاین زبان امروزی ونگاه زمینی او به معشوق،شعرمنزوی همان دغدغه های انسان قرن هفتم رادارد! ابیات دارای استقلال معنی ودر پی کشف وتکانه واز آنطرف استفاده بکر ازقافیه وردیف هستند.

منزوی پیش از آنکه محتواگرا باشد به ایجادزیبایی در سطح غزل فکر می کند    البته قابل ذکر است که مهارت او نیزدر شعرهای عاشقانه زمینی بسیاربیشتراست وهرجا به آن پرداخته قدرت بیشتری از خود نشان داده است .در هرصورت منزوی تا پایان عمر نیزهمان مسیرابتدایی راادامه داده وبه تجربه جدیدی درزمینه غزل دست نزد. درکنار او "سیمین بهبهانی"نیزچاپ مجموعه های خود را ازسال 1330آغازکرده بود اما مجموعه های آغازین او نظیر  "جای پا"و"مرمر"تنهاشامل چهارپاره ها وغزلهایی است که به هیچ عنوان نمی توان بعنوان غزل نئوکلاسیک از آنها صحبت به میان آورد.

امادرمجموعه "یک دریچه آزادی"(1347)در بخش"بال وخیال"برای اولین بار   فضای سورئال راوارد غزل فارسی کرد درآثار ابتدایی این دفتربانشانه ها وحرکت در ضمیرناخودآگاه بخوبی مواجهیم.شعرسیمین آنجا که از نشانه ها وحرکت درضمیر ناخودآگاه فاصله می گیرد،به نوعی شعارزدگی دچار می شود

که شاید حضور او درفعالیتهای سیاسی وفرهنگی در این زمینه بی تاثیر نبوده است اما نکته مهم در شعر او فضای روایی حاکم براگثرآثار اوودیالوگهای بجایی است که توانسته شخصیت پردازی را در غزل به انجام رساند خود او در این باره می گوید :"غزل مرا میتوان چندصدایی خواند ازجهت اینکه کاراکترواندیشه ها متعدد،متنوع،ومشخص اند"

این فضای روایی در کنار شعرهای تصویری او بعدهابر روی شاعران جوان تاثیربسزایی داشت.

ادامه دارد... 

 

 

 

 

 

منابع :

تاریخ تحلیلی شعرنو(دکتر شمس لنگرودی)

وبسایت دکتر موسوی

حنجره زخمی تغزل(حسین منزوی)

یک دریچه آزادی(سیمین بهبهانی)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

/ 7 نظر / 40 بازدید
سالم پوراحمد

سلام آقاي آبسالان تلاش شايسته‌اي‌ست و در اين مسير برايتان آرزوي موفقيت دارم.

مرتضی حاتمی

درود بر حضرت آبساران عزیز... خوبی؟سپاس از تو و حضورت... وظیفه ای کوچک است برای ادبیات خلاقه ی معاصر...((ناگهان))تنفس گاهی برای ادبیات نوست مقاله ات زینت بخش آن شده... بردوام باشی...

محمد صادق رحمانی

سلام سید احمد عزیز عذر تاخیرم را بپذیر همیشه شاعر و نویسنده ی بهترین ها باشی زنده باشید دوست عزیزم

ماندانا ملکی

درود و سپاس ! بسیار عالی قلم فرسایی نموده اید استفاده کردم موفق و موید باشید .

سید علیرضا رئیسی گرگانی

درود و عرض ادب دارم و احترام محضر شما بزرگوار سید نازنین جنابآقای آبساران عزیز ادبیات غنیی دارید و همواره از ترواشات ذهن شما که از قلم جاری میگردد میخوانم و بهره میگیرم همواره استوار و پایدار باشید

مهندس کشاورز

عالیه

مهندس کشاورز

سلام سید خیلی عالیه اگه میشه یه شعر درباره شوشول بابا بنویسید.متشکرم